آشنایی با انواع دندان ها

دندان بهترین نقش و سخت‌‌ترین ساختار را در فک انسان و بسیاری از جانوران مهره‌دار به عهده دارد. عمده ترین کاربرد دندان ، تکه تکه و آسیاب کردن غذا‌ها می‌باشد. علاوه بر این ، در انسان ها، دندان نقش بسیار مهمی در تکلم و ادای صحیح کلمات ایفا می‌کند. 

هر فرد در دوره زندگی اش دارای دو سری دندان می‌شود: دندان های شیری و دندان های دایمی.

دندان های شیری (Deciduous Teeth)

تعداد دندان های شیری 20 عدد است که به طور مساوی در هر فک جای می‌گیرد. پس از مدتی 32 دندان دائمی به مرور جایگزین دندان های شیری می‌گردند.

از آنجا که دندان های شیری پایه و اساس دندان های اصلی و دائمی هستند، مراقبت از آنها و رعایت اصول بهداشت دهان و دندان ضروری می‌باشد. این دندان ها 20 عدد (10 عدد در هر آرواره) می‌باشد که در نیمه هر آرواره دو دندان پیشین، یک دندان نیش، دو دندان آسیاب کوچک قرار گرفته است( روی تصویر بالا کلیک کنید).

تکامل دندان های شیری از دوره جنینی شروع می‌شود و در آمدن آنها پس از تولد نوزاد و از شش ماهگی شروع می‌شود.

دندان های دایمی (Permanent Teeth)

این دندان ها 32 عدد (16 عدد در هر آرواره) می‌باشند که در نیمه هر آرواره دو دندان پیشین، یک عدد دندان نیش، دو دندان آسیاب کوچک و سه دندان آسیاب بزرگ قرار دارد. رویش دندان های دایمی از شش ماهگی شروع می شود و آخرین دندان های آسیاب بزرگ به نام دندان های عقل در سنین 20 سالگی در می‌آیند.

توضیح اینکه دندان های آسیاب بزرگ فاقد دندان های شیری هستند. 32 دندان دائمی، به شرح ذیل تقسیم بندی و نامگذاری شده‌اند( روی تصویر پایین کلیک کنید):

دندان های پیشین

به چهار دندان جلویی در فک بالا و پائین (جمعا 8 دندان)، دندان های پیشین گفته می شود. دندان های پیشین بزرگ، تخت و دارای لبه تیز و باریک هستند که برای بریدن لقمه ی غذا کاربرد دارند. دندان های پیشین، تک ریشه ای هستند.

دندان های نیش

در طرفین دندان های پیشین، دندان های نیش قرار دارند. شکل و ساختار آنها ضخیم و برجسته است که منتهی به یک سر تیز و برنده می‌شوند. این دندان ها برای بریدن قطعات گوشت بسیار مناسب هستند.

دندان های آسیاب کوچک

کنار هر دندان نیش، دو دندان آسیاب کوچک (جمعا 8 عدد) قرار دارند که فاصله بین دندان های نیش تا آسیاب بزرگ را پُر می‌کنند. سطح روی آنها پهن و تخت و لبه‌های آنها تیز و عاج دار می‌باشد. دندان های آسیاب کوچک کنار نیش ها، دو ریشه‌ای و دندان های آسیاب کوچک کنار آسیاب های بزرگ، تک ریشه‌ای هستند.

در فک پایینی، تمامی دندان های آسیاب کوچک، تک ریشه‌ای می‌باشند.

دندان های آسیاب بزرگ

سه دندان آخر در طرفین فک های بالا و پایین، دندان های آسیاب بزرگ هستند که تعداد آنها جمعا ‌به 12 عدد می‌رسد که به ترتیب آسیاب اول، دوم و سوم نامیده می‌شوند.

دندان های آسیاب اول، دقیقا‌ کنار دومین دندان آسیاب کوچک قرار دارد و به دندان های آسیاب شش سالگی هم معروف می‌باشد.

دندان عقل

دندان های آسیاب بزرگ سوم که به دندان عقل نیز معروف می‌باشند، در انتهای فک ها واقع شده اند و معمولا بین 16 تا 20 سالگی شروع به در آمدن می‌کنند. از آنجایی که دندان های عقل، آخرین دندان هایی هستند که در می‌آیند، عمدتا روی فک جای کافی برای رشد آنها باقی نمی‌ماند. اگر دندان ها به هم فشرده و فک کوچک باشد، ممکن است دندان های عقل زیر دندان های دیگر یا استخوان فک نهفته شوند. اگر تنها قسمتی از دندان عقل دربیاید، ایجاد درد و ناراحتی خواهد کرد که در آن صورت باید با جراحی از دهان خارج شود.

بین دندان های عقل و آسیاب بزرگ اول، دندان های آسیاب بزرگ اول دندان های آسیاب بزرگ دوم یا دندان های آسیاب دوازده سالگی وجود دارد. دندان های آسیاب بزرگ، دندان های درشتی هستند که سطح آنها پهن بوده و برای آسیاب کردن و جویدن غذا کاربرد دارند. آسیاب های بزرگ واقع بر روی فک بالایی، ریشه‌های مجزا دارند، ولی دندان های آسیاب بزرگ فک پایینی، دو ریشه‌ای هستند.

چرا دندان عقل را باید کشید؟

دندان پزشكان می گویند بهترین سن برای جراحی دندان عقل زیر سن 20 سالگی است، چرا كه عوارض و درد كمتری دارد.

دندان عقل به سومین دندان آسیاب بزرگ اطلاق می‌شود. این دندان كمی دیرتر از دندان‌های دیگر رشد می‌كند و در سنین 17 تا 21 سالگی‌ می‌روید. با رشد انسان و كوچك شدن فك، فضا برای رشد دندان عقل محدود شده و در نتیجه دندان عقل خود را به شكل نهفته و نیمه ‌نهفته نشان می‌دهد.

تحقیقات انجام شده در زمینه دندان‌های عقل نشان می‌دهد كه این دندان‌ها در بسیاری ازموارد، مشكل‌ساز بوده و به جراحی ختم شده‌اند. دندان‌های عقل بعد از پوسیدگی، موجب پوسیدگی دندان‌های مجاور (مانند تصویر بالا) و عفونت در اطراف می‌شود و گاهی نیز با بستری ‌شدن در بیمارستان و جراحی همراه است.

از طرفی دندان عقل با توجه به اینكه در آخرین ردیف دندان‌ها رشد می‌كند وجای کمی برای رشد آن وجود دارد، به دندان‌های‌ مجاور فشار آورده و سبب كج قرار گرفتن دندان‌های دیگر می‌شود. همچنین این دندان‌ها باعث بروز دردهایی در ناحیه مفصل فك، گوش، چشم و سر می‌شود و برای مقابله با پیدایش چنین دردهایی، بهتر است كه دندان‌های عقل توسط پزشك متخصص كشیده شود.

درآوردن دندان‌های عقل در سنین سالمندی ممکن است این مشكلات را به همراه داشته باشد:

با افزایش سن ریشه‌ها قطورتر شده و ممکن است کشیدن دندان را سخت‌تر کند،

التیام ضعیف‌تر بعد از کشیدن دندان،

پوسیدگی دندان‌های مجاور،

احتمال فک جوش شدن دندان،

احتمال شکسته شدن استخوان در افراد پیر در حین جراحی و درآوردن دندان،

کاهش تحمل بیمار به دلیل شرایط سنی و درمان‌های پزشکی از قبیل مصرف داروهای قلبی، ریوی و ... .

توجه كنید كه اگر این دندان تصمیم به رویش و قرار گرفتن در محیط دهان را داشته باشد، پیش از این‌كه شما تولد 20 سالگی را جشن بگیرید، سر و كله‌اش در دهانتان پیدا می‌شود. بنابراین اگر تا این سن خبری از دندان عقلتان نشده است، باید به فكر جراحی آن و خارج كردنش باشید.

اگر سن شما از 40 سالگی گذشته است و هیچ مشكلی با دندان عقل تان ندارید، بهتر است دیگر به فكر خارج كردن آن نباشید، چون بعید به نظر می‌رسد بعد از این نیز دچار بیماری‌های لثه، پوسیدگی و یا تغییرات كیستیك در اطراف این دندان شوید. فقط كافی است هر 1 یا 2 سال یك‌بار، یك عكس رادیوگرافی از دندانتان تهیه كنید تا مطمئن شوید هیچ عارضه جانبی وجود ندارد.

ردپای عفونت دور دندان عقل

گاهی در پشت دندان عقل تان، یك تكه از مخاط قرار دارد كه گاهی روی سطح دندان عقل را می‌پوشاند كه با فشار دندان‌های بالا زخمی می‌شود. گاهی هم مواد غذایی زیر این گوشت اضافی گیر می کند و میكروب ها هم به این محل هجوم می‌برند، بنابراین چیزی نمی‌گذرد كه در اطراف دندان عقل تان یك عفونت دردناك و بدبو ایجاد می‌شود(مانند تصویر بالا).

در این شرایط شما باید به دندان پزشك مراجعه كنید تا زیر این بافت اضافی را شستشو داده و باقیمانده مواد غذایی را پاك كند، ولی برای این‌كه پس از این دیگر با این مشكل روبرو نشوید، باید با جراحی دندان عقل و خارج كردن آن، این محل تجمع خرده‌های غذایی و میكروب ها را برای همیشه از بین ببرید.

 وقتی عقل راهش را گم می‌كند

گاهی دندان عقل شما كاملاً به صورت افقی در استخوان فك قرار گرفته است و به‌جای این‌كه عمودی بالا بیاید به سمت جلو، حركت می‌كند(مانند تصویر بالا). در این شرایط ریشه دندان آسیای دوم را قربانی حركت نادرست خود می‌كند.

اگر شما در این شرایط برای جراحی دندان عقل‌تان اقدام نكنید، پس از مدتی ریشه دندان آسیای دومتان تحلیل می‌رود و باید ریشه این دندانتان را نیز درمان کنید. بنابراین با گرفتن یك عكس رادیوگرافی، از رویش صحیح دندان عقلتان مطمئن شوید.

عقل فدای ارتودنسی

 گاهی ممكن است شما فضای كمی برای حركت دادن دندان ها و مرتب كردنشان داشته باشید. در این شرایط گاهی متخصص ارتودنسی قبل از شروع درمان ارتودنسی به شما توصیه می‌كند دندان عقل تان را با جراحی از دهان خارج كنید؛ به‌ویژه هنگامی كه لازم است برای مرتب كردن دندان هایتان، دندان های آسیاب را عقب بكشید.

همچنین گاهی شما دندان هایتان را ارتودنسی می‌كنید و همه دندان ها پس از خاتمه مدت درمان مرتب می‌شوند، ولی هنوز مقداری شلوغی در دندان های جلوی فك پایین باقی است. در این مورد نیز ممكن است دندان پزشكتان به شما توصیه كند كه دندان عقلتان را جراحی كنید تا این بی‌نظمی اندك باقی‌مانده نیز برطرف شود.

ایمپلنت دندانی

ایمپلنت دندانی چیست و چگونه عمل می کند؟

اگر شخصی یک یا چند دندان خود را از دست داده باشد و یا کاملا بدون دندان باشد به منظور جایگزینی دندان های از دست رفته می تواند از ایمپلنت های دندانی استفاده نماید. یک ایمپلنت دندانی پایه کوچکی از جنس فلز تیتانیوم یا آلیاژ های تیتانیوم می باشد. این فلز به وسیله استخوان ها به راحتی پذیرفته می شود و اتصال استخوان فک با این فلز به خوبی صورت می پذیرد.

واژه اتصال ایمپلنت به استخوان(Osseointegration) خیلی زیاد در این رابطه استفاده می شود که منظور از آن پیوستگی و اتصال ایمپلنت دندانی با استخوان فک می باشد.

ایمپلنت دندانی که جایگزین ریشه دندان می گردد دارای شیارهای ظریفی بر روی سطوحش می باشد که در استخوان فک پیچ می گردد. ایمپلنت در داخل حفره ای که توسط دریل ایجاد شده است قرار می گیردد. اصلی ترین هدف در نصب یک ایمپلنت رسیدن به یک اتصال فوری با استخوان اطراف آن می باشد. این امریک پایداری اولیه را به وجود خواهد آورد که با گذشت زمان به وسیله افزایش بیشتر توده استخوانی بر روی سطح زیر میکروسکوپی ایمپلنت محکم تر خواهد گردید.

این سطح زیر توسط روش های مختلف Blasting، Acid etching و غیره ایجاد می گردد. پس از مدت زمانی کوتاهی که استخوان اطراف کاملا به ایمپلنت متصل گردید می توان قسمت تاج آن را به شکل یک دندان طبیعی بازسازی نمود، دندان جدید از نظر زیبایی همانند یک دندان طبیعی عمل می نماید. در مواردی که تحلیل استخوانی زیاد است، دست دندان متحرک بیمار گیر کافی ندارد و در نتیجه بیمار در جویدن، صحبت کردن و ... با مشکل مواجه می گردد. در این موارد می توان با استفاده از تعداد محدودی ایمپلنت به عنوان پایه این مشکل را حل نمود.

مزایای استفاده از ایمپلنت های دندانی چیست؟

اولین مزیت، سلامتی و زیبایی بیشتر است. وقتی که دندان ها از دست می روند استخوان اطراف دندان شروع به تحلیل می کند. این تحلیل استخوان می تواند منجر به عقب رفتن فک گردد. به کار بردن ایمپلنت های دندانی مانع این امر گردیده و بنابراین شکل طبیعی فک حفظ خواهد گردید. در طب سنتی کمبود دندان از دست رفته را با جایگزینی یک پلاک دندانی متحرک یا با تراش دو دندان مجاور و استفاده از پل یا Bridge جبران می نمایند، اما در هنگام استفاده از ایمپلنت دندانی علاوه بر آن که از تحلیل رفتن استخوان جلوگیری می شود، از صدمه به دندان های مجاور نیز جلوگیری شده و زیبایی یک دندان طبیعی را به دهان بیمار باز می گرداند. همچنین در نحوه صحبت کردن بیمار تغییری ایجاد نمی گردد. مزیت دیگر آن آسایش بیشتر می باشد، زیرا ایمپلنت های دندانی اتصال محکمی با استخوان فک پیدا می کنند، هیچ گونه لغزندگی و حرکت دندان مصنوعی وجود نخواهد داشت.

این امر ناراحتی های مربوط به استفاده از دندان مصنوعی از قبیل اتصال ضعیف، تحریک لثه و درد را بر طرف خواهد نمود.

چند دندان می تواند توسط ایمپلنت حمایت شود؟

تمام اشکال متداول جایگزینی دندان ها از قبیل پل ها یا دندان مصنوعی می تواند به وسیله استفاده از ایمپلنت های دندانی انجام پذیرد. اگر شما فقط یک دندان طبیعی را از دست داده باشید یک ایمپلنت برای جایگزین نمودن کافی خواهد بود.

در فضاهای بزرگ تر که تعداد دندان بیشتری از دست رفته، لزوما نیاز به استفاده از یک ایمپلنت برای هر دندان نمی باشد، هر چند تعداد دقیق ایمپلنت بستگی به کیفیت و میزان استخوان در ناحیه ای که ایمپلنت کار گذاشته می شود خواهد داشت. دانسیته(تراکم استخوان) در فک بالا عموما ضعیف تر از فک پایین می باشد و اگر در فک بالا اصلا هیچ دندانی وجود نداشته باشد حداقل شش ایمپلنت برای جایگزینی کامل دندان ها به صورت ثابت کافی خواهد بود. در فک پایین به خصوص در جلوی آن استخوان خیلی محکم می باشد بنابراین نیاز به ایمپلنت های کمتری نسبت به فک بالا وجود خواهد داشت و تعداد چهار ایمپلنت می تواند ده دندان یا بیشتر را در فک پایین حمایت نماید. اگر چه استفاده از 5 تا 6 ایمپلنت متداول می باشد.

ایمپلنت های دندانی معمولا از اصول مهندسی پیروی می کنند، آن ها باید در یک استخوان قوی کار گذاشته شوند.

چه اشخاصی برای ایمپلنت دندانی مناسب می باشند؟

اگر فردی از سلامتی عمومی کاملی برخوردار باشد، ایمپلنت های دندانی یقینا می توانند کارگذاری شوند. اما نوشیدن مشروبات الکلی یا سیگار کشیدن مشکلاتی را در ارتباط با التیام اولیه ایجاد می نماید و می تواند اثر منفی روی سلامت لثه و بافت استخوانی اطراف ایمپلنت داشته باشد. تعدادی از دندان پزشکان اگر بیمار سیگار خود را ترک ننماید، تمایلی به کار گذاشتن ایمپلنت به دلیل تاثیر منفی آن از خود نشان نمی دهند.

آیا سلامت دهانی در مورد کارگذاری ایمپلنت لازم می باشد؟

معالجه لثه، ترمیم پوسیدگی ها و حذف آبسه ها برای موفقیت بادوام در درمان، بسیار مهم می باشد. اگر دندان لق، خونریزی قابل توجه به ویژه زمانی که دندان هایتان را تمیز می کنید دارید، امکان دارد مشکلاتی در لثه شما وجود داشته باشد.

بیماری های لثه(Periodontal disease) یک علت عمده تحلیل رفتن استخوان هستند و معالجه ایمپلنت های دندانی را با مشکل مواجه خواهند نمود.

چه عواملی می توان موجب تحلیل رفتن استخوان گردد؟

هر وقت یک دندان کشیده می شود میزان قابل توجهی از استخوان در اطراف بخش باقی مانده ریشه ممکن است از دست برود. این امر در طی چند ماه اول به سرعت صورت می پذیرد.

تحلیل استخوان Bone resorption نامیده می شود. اگر چه میزان و مقدار تحلیل استخوان در بین افراد مختلف متغیر است ولی مراقبت های اختصاصی می تواند موجب کاهش آن گردد. گاهی اوقات ساده ترین راه برای به حداقل رساندن تحلیل استخوان بعد از کشیدن دندان، جایگزینی فوری ایمپلنت در طی چند هفته اول می باشد و این راهکار خاص ایمپلنت هایی با سطوح بیولوژیک می باشد که دوره التیام با استفاه از این ایمپلنت ها کاهش قابل توجهی دارد.

آیا ایمپلنت های دندانی، استخوان را حفظ می نمایند؟

این امر یکی از مهم ترین عملکردهای ایمپلنت های دندانی می باشد. وقتی ایمپلنت کار گذاشته می شود هر روز نیروهای عملکردی استخوان اطراف، آن را تحریک نموده و موجب محکم تر شدن و قوی تر شدن استخوان می گردد.

میزان موفقیت عمل Implant چه میزان می باشد؟

اگر یک ایمپلنت به صورت محکم با استخوان اطراف خود تثبیت نشود سرانجام شل خواهد شد و قادر نخواهد بود دندان جایگزین شده را حمایت نماید. شکست در عمل ایمپلنت کمتر از 5 درصد می باشد و به طور متوسط میزان موفقیت ایمپلنت های دندانی 95 درصد گزارش شده است.

مراحل انجام ایمپلنت چه قدر به طول می انجامد؟

به طور روتین از زمان کاشت ایمپلنت تا زمان کارگذاری تاج دندان به طور متوسط 6 هفته تا 6 ما زمان ترمیم بافتی و تشکیل استخوان طول می کشد. جراح دندان پزشک ایمپلنت را طی عمل جراحی ویژه در استخوان فک شما قرار می دهد. این جراحی معمولا در داخل مطب دندان پزشک و با بی حسی موضعی انجام می شود.

دندان قروچه (Bruxism):

بیمارانی که عادت به دندان قروچه دارند ممکن است در معرض خطر فشار بیش از اندازه روی ایمپلنت های دندانی باشند. در اغلب مردم دندان قروچه در طی خواب رخ می دهد و عموما فرد نسبت به این عمل آگاهی ندارد. صاف شدن دندان ها، ترک برداشتن مینا و یا شکسته شدن های جزیی دندان های پر شده علایم کلینیکی متداول دندان قروچه می باشند. دندان قروچه بایستی مورد توجه قرار گیرد و به وسیه قرار دادن ایمپلنت های اضافی، انتخاب مواد پر کننده مناسب و استفاده از یک Bite guard در هنگام شب، می توان دندان های جدید را محافظت نمود.

درمان دندان های فاصله دار

فاصله‌های بین دندانی در بعضی افراد مشاهده می‌شود. مهم ترین دلیل درمان این حالت، بهبود زیبایی است. البته گاهی ممكن است مشكل تكلم نیز وجود داشته باشد.

ابتدا باید علت ایجاد فاصله بین دندان ها مشخص شود که به ‌طور معمول موارد زیر است:

1- بزرگ تر بودن اندازه فک نسبت به اندازه دندان ها

2- نداشتن یك یا چند دندان

3- وجود زبان بزرگ

4- وجود فرنوم بزرگ در ناحیه دندان‌های پیشین بالا(فرنوم محل چسبندگی عضلات لب به فک بالا می باشد که به صورت پرده ای است که می توان آن را از داخل لب بالا لمس کرد.)

برای درمان فاصله‌های بین دندانی، ابتدا باید علت را پیدا کرد و تا حد امكان برطرف نمود، زیرا با توجه به علت، نوع درمان متفاوت است. برای مثال، چنانچه فاصله‌ها به علت وجود فرنوم بزرگ باشد، باید ابتدا فرنوم جراحی و برداشته شود و سپس فاصله‌ها بسته شود، وگرنه فاصله‌ها دوباره ایجاد می‌شود.

روش‌های متداول برای بستن فاصله‌ها

به‌ طور معمول، از روش‌های زیر برای بستن فاصله‌ها استفاده می‌شود:

ارتودنسی (گاهی همراه با جراحی)، ایمپلنت، پروتزهای ثابت، لامینیت (پوسته) چینی و ترمیم كامپوزیت (مواد هم‌رنگ دندان) مستقیم و غیرمستقیم.

انتخاب هر کدام از روش‌ها، ارتباط مستقیم با علت ایجاد فاصله‌های بین دندانی دارد. برای مثال، چنانچه ایجاد فاصله‌ها به علت از دست دادن یك یا چند دندان و جابجایی بقیه دندان‌ها و یا فقدان مادرزادی دندان باشد، باید ابتدا به وسیله روش ارتودنسی، دندان‌ها به هم نزدیك شوند و سپس فاصله به وجود آمده، به وسیله جایگرین كردن دندان مورد نظر اصلاح شود.

مساله مهم دیگر، اندازه فاصله‌هاست. در صورت بزرگ بودن فاصله‌ها، نمی‌توان از روش ترمیم استفاده كرد، زیرا نتیجه كار، دندان‌های بزرگ و بدشكلی خواهند بود.

عامل سوم شیوه جفت کردن دندان‌هاست كه باید به‌ طور دقیق ارزیابی شود. هنگامی كه پس از مطالعات اولیه، تصمیم به ترمیم دندان‌ها گرفته شد، از راه‌های متعددی می‌توان این درمان را انجام داد. روش‌های معمول عبارت‌اند از: لامینیت چینی و استفاده از كامپوزیت (مستقیم و غیرمستقیم).

لامینیت چینی، قطعات نازکی از جنس چینی است که به جای مینای دندان قرار می گیرد. هنگام استفاده از لامینیت، چنانچه بیمار به طور مناسب انتخاب شده باشد، از لحاظ زیبایی نتایج بسیار خوبی خواهد داشت. از مزایای این روش، تامین عالی زیبایی و ثبات رنگ است. از معایب این روش، تراش خوردن دندان‌ها ( 5/1 تا 2 میلی‌متر از لبه برنده و 5/0 میلی‌متر از سطح خارجی دندان ) و صرف وقت و هزینه بیشتر است.

در روش دوم یعنی ترمیم كامپوزیت، دندان‌ها به‌ طور مستقیم یا غیرمستقیم به وسیله كامپوزیت ترمیم شده و فاصله‌ها بسته می‌شوند. در نوع غیرمستقیم به علت اینكه ترمیم‌ها در لابراتور ساخته می‌شود، ممكن است از لحاظ شكل، ترمیم‌های زیباتری حاصل شود. معایب این روش، طولانی‌تر شدن زمان درمان و همچنین هزینه بالاتر آن است.

استفاده از كامپوزیت در مقایسه با پوشش‌های چینی ممكن است معایبی مانند تغییر رنگ‌ ترمیم‌های كامپوزیتی در طول زمان (به طور متوسط 3 تا 4 سال) را داشته باشد كه بیشتر به دلیل خواص ذاتی ماده است. امروزه كامپوزیت‌های جدیدی در دسترس است كه نتایج كار با آنها بسیار مطلوب است.

تغییرات هورمونی دوران بارداری و بلوغ، لثه‌ها را مستعد خونریزی می‌کند

تغییرات هورمونی دوران بارداری و بلوغ، لثه‌ها را مستعد خونریزی می‌کند
یک متخصص بیماری‌های دهان گفت: خونریزی لثه اغلب بر اثر جویدن مواد غذایی سفت، بعد از مسواک زدن دندانها و یا به علت تشکیل پلاک میکروبی در دهان بروز می‌کند.

دکتر علی مومن در گفت‌وگو با ایسنا، اظهار داشت: خونریزی در لثه‌ها نشانگر وجود زخم در لثه است که اغلب بر اثر جویدن مواد غذایی سفت مثل سیب، بعد از مسواک زدن و یا خونریزی خود به خودی بروز می‌کند.

وی با اشاره به ایجاد پلاک میکروبی به علت عدم رعایت بهداشت دهان و دندان تصریح کرد: این عامل می‌تواند سبب خونریزی خود به خودی لثه شود که التهاب لثه و به دنبال آن خونریزی لثه را ایجاد می‌کند.

این دندانپزشک توصیه کرد: در صورت بروز خونریزی لثه، فرد باید به پزشک مراجعه کند و تحت درمان قرار گیرد؛ چرا که خونریزی و زخم لثه به خودی خود بهبود نمی‌یابد و در صورت مراجعه به دندانپزشک، چنانچه نیاز به جرم‌گیری دندان‌ها نباشد و عوامل دیگری نیز در خونریزی نقش داشته باشند، به فرد توصیه می‌شود با مسواک زدن و استفاده صحیح از نخ دندان، پلاک میکروبی را رفع کند تا زخم لثه نیز بهبود یابد.

وی تصریح کرد: بعضی از شرایط دیگر همچون دوران بارداری، دوران بلوغ و قاعدگی می‌توانند باعث تشدید خونریزی لثه شوند؛ چرا که به دلیل بالارفتن هورمون‌های بدن، لثه‌ها برای خونریزی مستعد می‌شوند.

وی همچنین وجود بیماری‌های خونی و دیابت را نیز از دیگر عوامل افزایش استعداد خونریزی لثه‌ها عنوان کرد.

بوی بد دهان علامت بیماری است

بوی بد دهان علامت بیماری است  
  
   بوی بد دهان مشکلی است که در بسیاری از افراد دیده می‌شود؛ به طوری که در برخی حتی پس از مسواک هم این مشکل از بین نمی‌رود که این مساله می‌تواند ناشی از وجود بیماری در ناحیه‌ای از بدن فرد باشد. بنابراین به این بیماران توصیه می‌شود به پزشک مراجعه کنند.

دکتر شهرام آگاه، ضمن بیان این مطلب به ایسنا گفت: بوی بد دهان می‌تواند ناشی از بیماری‌های مختلفی باشد که بیماری‌های دهان و دندان یا سینوس‌ها علل غیرگوارشی آن هستند، توصیه می‌شود بیمار در مرحله اول نیز از نظر بیماری‌های دهان، لثه، حفره دهانی و سینوس‌ها بررسی شود.

وی در ادامه ضمن بیان این که سینوزیت مزمن به صورت عفونی و غیرعفونی، پولیپ یا سایر اختلالات حفره بینی هم می‌توانند زمینه‌ساز بوی بد دهان باشد، افزود: گاه بیماری‌های سیستمیک مانند نارسایی مزمن کلیه با افزایش مواد دفعی که کلیه قادر به دفع آنها نیست، منجر به بوی بد دهان می‌شود.

وی تصریح کرد: گاهی بیماری‌هایی که باعث خشکی دهان می‌شوند با افزایش میکروب و باکتری‌های بی‌هوازی در حفره دهان با تخمیر مواد غذایی موجود در حفره دهان باعث بروز بوی دهان می‌شوند.

دکتر آگاه در مورد بیماری‌های اختصاصی گوارشی که منجر به بوی دهان می‌شود، گفت: بوی دهان می‌تواند علامتی از زخم‌ها با انسداد نسبی خروجی معده همراه شود یا در بیماری ریفلاکس که همراه با برگشت اسید و صفرا از معده به مری است، این مشکل رخ می‌دهد.

وی درخصوص درمان بوی بد دهان تاکید کرد: درمان بیماری زمینه‌ای از مهم‌ترین اقدامات درمانی درخصوص این عارضه است.

به طور مثال در بیماران کلیوی درمان نارسایی کلیه با کبد یا رسیدگی به سینوزیت و بیماری دهان و دندان در بهبود بوی بد دهان موثر است.

بیش از شش بار در روز مواد قندی مصرف نکنید

بیش از ۶ بار در روز مواد قندی مصرف نکنید  
 
    با توجه به این‌که خدمات دندانپزشکی، خدمات گرانقیمتی است؛ لذا بحث پیشگیری بیش از پیش مورد توجه است و اقدامات و برنامه‌ها در این خصوص بیشتر مدنظراست.

دکتر حسین حصاری در گفتگو با بیان این‌که اداره سلامت دهان و دندان به کودکان می‌پردازد و برنامه‌هایی نیز در این زمینه در دست اجرا دارد، گفت: برنامه‌هایی در قالب آموزش، پیشگیری و درمان برای دانش‌آموزان در نظر گرفته شده که به آنها ارائه می‌شود و کودکان و دانش‌آموزانی که دارای دندان‌های خراب بودند، بخوبی تحت پوشش قرار گرفته‌اند.

وی با اشاره به این‌که خدمات دندانپزشکی گرانقیمت هستند و نمی‌توان عملا تمام آنها را انجام داد، گفت: بحث پیشگیری دارای اهمیت زیادی است و سعی می‌شود برنامه‌ها در همین راستا افزایش یابد، تا‌به‌حال نیز از طریق ارائه دهان‌شویه‌ها، آموزش‌های مناسب، اجرای برنامه‌هایی از طریق صداوسیما در قالب آموزش به دانش‌آموزان در جهت پیشگیری و حفظ بهداشت دهان و دندان اقدام کرده‌ایم.

حصاری با تاکید بر این‌که مصرف مواد قندی، ریسک پوسیدگی دندان را افزایش می‌دهد، توصیه کرد: مواد قندی همچون قند، شیرینی، خرما، کشمش و… با حجم کمتر و در تعداد دفعات کمتری مصرف شوند و مصرف بیش از ۶ بار مواد قندی در روز افزایش روند پوسیدگی دندان‌ها را به دنبال دارد.

مدیرکل اداره سلامت دهان و دندان وزارت بهداشت همچنین گفت: مصرف آدامس‌های جویدنی گزیلیتول و زایلیتول، ۳ بار در روز علاوه بر این‌که پوسیدگی‌زا نیست، خاصیت کاهش پوسیدگی دندان‌ها را نیز داراست.

عفونت‌های دندان را جدی بگیرید

عفونت‌های دندان را جدی بگیرید  
 
  
 
عفونت با منشأ دندانی شایع‌ترین عفونت در ناحیه سر و گردن است، با آن که بیشتر عفونت‌ها را می‌توان پیشگیری و درمان کرد، ولی بعضی از آنها می‌توانند عوارض وخیم و حتی مرگ را برای فرد در پی داشته باشند.

دکتر علیرضا کریمی‌مجرد، دندانپزشک و متخصص بیماری‌های دهان در گفتگو با «جام‌جم» در این باره می‌گوید: گسترش پوسیدگی‌های دندانی به سمت پالپ دندان (اتاقک حاوی عروق و اعصاب دندان) و بیماری‌های پریودنتال (بافت اطراف دندان) می‌تواند باعث عفونت‌های دندانی شود که اغلب این حالت همراه با درد دندان به صورت خود به خود، درد هنگام جویدن و حساسیت به سرما و گرماست.

به گفته این متخصص بیماری‌های دهان، یکی دیگر از علل شایع‌ عفونت در حفره دهان، پری کورنیت یا عفونت بافت اطراف دندان عقل در حال رویش است که باید فوری درمان شود.

وی مصرف آنتی‌بوتیک همراه با درمان دندانپزشکی به وسیله دندانپزشک را اولین گام در مقابله با این عفونت عنوان می‌کند و می‌افزاید: این که یک عفونت با منشأ دندانی به صورت متمرکز در نوک یا اطراف ریشه دندان باقی بماند یا بتواند از طریق نسوج محیطی منتشر شود، طیف مختلفی از بیماری‌های عفونی دندانی را ایجاد می‌کند که این خود بستگی به مقاومت بیمار و کمیت قدرت بیماری‌زایی باکتری‌های مربوط دارد.

دکتر کریمی‌مجرد می‌افزاید: وقتی مقاومت شخص پایین باشد (بیماران دیابتی) تکثیر سریع باکتری‌ها می‌تواند با کمترین تعداد و پایین‌ترین قدرت صورت بگیرد.

در محیط دهان، استخوان فکی به عنوان اولین سد دفاعی باعث محدود کردن انتشار عفونت دندانی است. اگر عفونت در استخوان پیشرفت کند به صورت شعاعی انتشار یافته و بالاخره یکی از صفحات قشری استخوان را سوراخ کرده، به نسوج نرم محیطی همچون عضلات و نیام‌های مجاور حمله می‌کند و سرانجام این عفونت می‌‌تواند به طرف پایین و بالای حفره دهان پیشرفت کند و وارد نواحی عمیق‌تری از گردن یا حتی سینه شود و تهدیدی جدی برای زندگی فرد باشد.

دکتر کریمی‌مجرد با اشاره به این که وقتی عفونت حاد هنوز در استخوان اطراف نوک ریشه دندان محدود باشد، دندان نسبت به ضربه حساس می‌شود و بیشتر به صورت نوعی بیرون‌زدگی از حفره نشان می‌دهد، اذعان می‌کند: وقتی عفونت از استخوان خارج و وارد نسوج نرم محیطی شد، باعث حدوث یک ادم التهابی (ورم التهابی) می‌شود که بی‌نهایت متورم و دارای قوامی نرم است که چنین تورمی را سلولیت می‌نامند.

وی یادآور می‌شود: در این مرحله چرک تشکیل نشده است ولی وقتی پدیده چرکی شدن روی می‌دهد و عفونت متمرکز می‌شود، حالتی به وجود می‌آید که به آن آبسه (دمل) می‌گویند.

این پزشک متخصص بیماری‌های دهان می‌گوید: در ناژ (تخلیه آب)، خارج کردن دندان، درمان کانال ریشه دندان، درمان بافت نگهدارنده دندانی، خارج کردن دندان عقل نهفته یا نیمه نهفته همراه با تجویز آنتی‌بیوتیک‌های مناسب می‌تواند از راه‌های درمانی اولیه باشد.

دکتر کریمی‌مجرد با بیان این که آژین لودویک، عارضه بالینی مشخصی است که از زمان بقراط آن را می‌شناسند، متذکر می‌شود: این حالت براثر انتشار عفونت دندانی در فک پایین به فضاهای زیر زبانی، زیرفکی و زیرچانه‌ای است که منجر به بالا آمدن کف دهان و زبان، ادم گلوت، اختلال در عمل تنفس، بلع و در نهایت خفگی می‌شود که در برخی موارد تب، لرز، تعریق و بی‌اشتهایی نیز همراه این عفونت‌ها هستند.

به گفته این دندانپزشک، چنانچه به این عفونت‌ها بی‌توجهی شود یا درمان مناسب در زمان صحیح صورت نگیرد، می‌تواند منجر به مننژیت، آبسه مغزی، ترومبوز سینوس کاورنوس (ایجاد لخته در سینوس کاورنوس) شود.

کریمی‌مجرد ابراز می‌کند: منژیت خود را به صورت سردرد، تب، سفتی گردن و استفراغ نشان می‌دهد و در آبسه‌های مغزی اختلالات حسی، حرکتی، گیجی، اضطراب و تشنج از علائم بارز آن است.

در ترومبوز سینوس کاورنوس نیز درد چشم و حساسیت چشم هنگام فشار همراه با تب بالا، لرز و تعریق مشاهده می‌شود، بنابر این معاینات مکرر (دست‌کم هر ۶ ماه یکبار) به وسیله دندانپزشک بویژه در بیماران دارای ضعف سیستم ایمنی، بهترین راه برای پیشگیری از ایجاد عفونت دندانی و عوارض بسیار خطرناک آنهاست